Mythes over de rol van de OR: Deel 6
Mythes over de rol van de OR: Deel 6
De meeste werknemers binnen een organisatie weten dat de OR bestaat. Toch weten zij vaak niet concreet wat de OR inhoudt of wat zijn taak/rol is. Het is daarom niet gek dat hier veel misconcepties over rondgaan. Ook OR-leden zelf lopen vaak rond met overtuigingen die misschien niet helemaal juist zijn. Door de misvattingen te begrijpen, wordt de toegevoegde waarde van de OR en de bijdrage die hij kan leveren een gezonde organisatie, duidelijker.
Mythe: Het OR-reglement is alleen maar een formaliteit
Veel ondernemingsraden beschouwen het reglement als iets dat je eenmaal opstelt en daarna in een la legt. Maar dat is jammer, want het reglement is het ‘huisreglement’ van je eigen medezeggenschap. Het bepaalt hoe besluiten worden genomen, hoe vaak er wordt vergaderd, hoe verkiezingen plaatsvinden, en hoe de OR zichzelf organiseert.
Het is dus ook een belangrijk instrument voor je eigen effectiviteit. Een goed reglement is up-to-date, duidelijk en sluit aan bij de praktijk van jouw organisatie. Verandert de structuur van de organisatie? Dan is het vaak nodig om het reglement ook aan te passen.
En let op: een reglement heeft een externe werking. Dat betekent dat andere belanghebbenden je kunnen vragen te werken volgens de door jezelf opgestelde “spelregels”. Mochten de verkiezingen niet volgens het reglement verlopen, kan een collega je dus via de rechter dwingen het te doen volgens die “spelregels”.
Mythe: De OR moet altijd neutraal zijn
Er wordt vaak gezegd dat de OR ‘neutraal’ moet zijn. Daarmee wordt bedoeld dat je geen partij moet kiezen of je moet onthouden van een uitgesproken mening. Maar volledige neutraliteit is niet altijd wenselijk of zelfs mogelijk. De OR is er juist om het perspectief van medewerkers naar voren te brengen. Dat betekent dat je soms stelling moet nemen, bijvoorbeeld tegen een reorganisatieplan of voor een betere regeling rond hybride werken.
Neutraal zijn in houding (luisteren, openstaan) is prima. Maar inhoudelijk moet de OR wel durven kiezen voor wat rechtvaardig en verstandig is voor de mensen die je vertegenwoordigt. Je bent geen vakbond, maar ook geen doorgeefluik van de directie.
Dat je de belangen tussen organisatie en medewerkers afweegt en daarin soms een stelling moet innemen, hoort daar dan bij.
Mythe: De OR wordt pas betrokken als alles al besloten is.
Volgens de WOR moet de OR in een vroeg stadium worden betrokken bij voorgenomen besluiten (art. 25 lid 2 WOR). Wanneer je dus pas wordt betrokken nadat de besluiten al zijn genomen, is dat te laat. Dit hoeft niet zo te blijven. De wet zegt zelfs dat de OR betrokken moet worden wanneer hij nog invloed kunnen uitoefenen over een besluit. Het gaat om “wezenlijke invloed”.
Als dat niet gebeurt, mag de OR daar iets van zeggen en eventueel, als het echt nodig is, naar de rechter stappen.
Maar het gaat niet alleen om rechten. Het gaat ook om relaties. Een proactieve OR blijft in gesprek, bouwt aan vertrouwen en zorgt dat hij zichtbaar is. Bijvoorbeeld via vaste overleggen, informele contactmomenten of het artikel 24-overleg (de algemene-gang-van-zaken).
Juist dit laatste overleg maakt dat je invulling kunt geven aan die vroegtijdige betrokkenheid en wezenlijke invloed. Hier kun je namelijk informatie uitwisselen en ideeën delen en afspraken maken over de wijze waarop je zowel informeel als formeel betrokken wordt.
Wacht dus niet op het formele adviesmoment. Zorg dat je er al bij bent als het nog geen besluit is, maar een idee op papier.
Mythe: De OR is er alleen voor vaste medewerkers
Vaak wordt gedacht dat de OR vooral opkomt voor vaste medewerkers. En in de praktijk ligt daar ook de meeste aandacht. Maar dat is een te beperkte uitleg van de spelregels.
De WOR spreekt over alle personen die in de organisatie werkzaam zijn. Dus ook flexwerkers, uitzendkrachten, stagiairs en oproepkrachten vallen binnen de invloedssfeer van de OR, afhankelijk van de situatie en contractduur. Sterker nog, deze medewerkers kunnen ook, onder bepaalde voorwaarden, lid worden van de OR.
De arbeidsmarkt verandert. Organisaties maken steeds meer gebruik van tijdelijke krachten en freelancers. Die mensen ervaren ook werkdruk, cultuurveranderingen of reorganisaties. Hun belangen mogen dus niet over het hoofd worden gezien.
Een inclusieve OR kijkt naar iedereen die bijdraagt en stelt ook vragen over hun positie, rechten en perspectief.
Conclusie
Zoals je leest, blijft er soms nog wat onduidelijkheid over de rol van de OR binnen een organisatie. Wij hopen dat deze post wat meer helderheid heeft gegeven over de daadwerkelijke rol van de OR. Heb jij ook mythen of misconcepties (gehoord) over de OR? Stuur ze naar ons toe en wie weet bespreken we deze in een volgend deel.
Geschreven door Rob Latten, organisatie-adviseur bij DeVerandermotOR. Leer meer over Rob bij "het team" of op LinkedIn.


